Bilim, Tek Sağlık ve veteriner hekimlik olmadan küresel sağlık güvenliği mümkün değildir.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 2026 yılı Dünya Sağlık Günü teması “Together for health. Stand with science.” (Sağlık için Birlikte: Bilimin Yanındayız), sağlık politikalarının bilimsel temelde ve çok paydaşlı bir anlayışla yürütülmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır. DSÖ, bu tema ile bilim ve uluslararası işbirliğini, daha iyi sağlık için iki temel motor olarak vurgulamakta ve insan, hayvan, bitki ve gezegen sağlığını korumak üzere bilimsel işbirliğinin gücünü kutlamaktadır.
Veteriner Halk Sağlığı Derneği (VHSD), insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını birlikte ele alan Tek Sağlık (One Health) yaklaşımının, günümüzün karmaşık sağlık tehditlerine karşı en etkili çerçeve olduğunu vurgulamaktadır. Ekolojik dengenin korunması ve sürdürülebilirliğinde veteriner hekimliğin rolü bu yaklaşımın merkezinde yer almaktadır. DSÖ’nün de belirttiği üzere, bilimsel işbirliği yalnızca insan sağlığını değil, aynı zamanda hayvanlar, bitkiler ve gezegenin sağlığını korumak için vazgeçilmezdir.
Küresel Riskler Artıyor, Bütüncül Yaklaşım Zorunlu
Zoonotik hastalıklar, antimikrobiyal direnç (AMD), iklim değişikliği ve ekosistem bozulmaları; sağlık sistemlerinin yalnızca insan odaklı değil, bütüncül bir anlayışla yeniden ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. DSÖ, iklim etkileri, çevresel bozulma ve ortaya çıkan hastalıklar gibi tehditlerin bilimsel yaklaşımlar ve küresel işbirliğiyle yönetilebileceğini vurgulamaktadır. Bu süreçte veteriner hekimler; hastalıkların önlenmesi, gıda güvenliği, halk sağlığının korunması, kent zararlıları ile mücadele ve yeni salgın risklerine karşı erken uyarı sistemlerinde kritik görevler üstlenmektedir.
DSÖ’nün 78 yıllık deneyimi, bilimsel ilerlemelerin (aşılar, antibiyotikler, standartlar gibi) milyarlarca insanın yaşam süresini ve kalitesini artırdığını göstermektedir. Ancak bu kazanımlar, ancak bilimle birlikte hareket edildiğinde sürdürülebilir olmaktadır.
Koordinasyon ve Kurumsal Güç Sağlık Sistemini Belirler
Tek Sağlık yaklaşımının etkinliği; kurumlar arası güçlü iş birliği, veri temelli karar alma süreçleri ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine bağlıdır. Veteriner halk sağlığı hizmetlerinin bu süreçlerdeki rolünün artırılması, sağlık sisteminin bütüncül işleyişi açısından önem taşımaktadır. DSÖ, hükümetleri, kurumları ve bireyleri bilimsel kanıtlara dayalı kararlar almaya, bilimle birlikte durmaya ve güveni yeniden inşa etmeye çağırmaktadır.
Bağımsız Veteriner Otoritesi Stratejik Bir İhtiyaçtır
Başta sağlık ve tarım olmak üzere ilgili bakanlıklar bünyesinde koordinasyonu güçlendirecek adımların atılması ve veteriner hizmetlerinin daha etkin yürütülmesini sağlayacak bağımsız ve güçlü bir veteriner otoritesinin oluşturulması, sağlık güvenliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir.
Veteriner Halk Sağlığı Derneği;
• Sağlık politikalarının bilimsel veriler doğrultusunda şekillendirilmesini,
• Tek Sağlık yaklaşımının güçlendirilmesini,
• Veteriner halk sağlığı hizmetlerinin desteklenmesini ve görünürlüğünün artırılmasını,
• Kurumlar arası iş birliği ve koordinasyonun geliştirilmesini
öncelikli alanlar olarak kamuoyunun ve karar vericilerin dikkatine sunmaktadır.
Sağlıklı bir gelecek; insan, hayvan ve çevre sağlığının birlikte korunmasıyla mümkündür. Bilim herkes içindir. Bilim her yerdedir.