Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önlem Merkezleri (CDC) tarafından 17 Haziran tarihinde çevrimiçi olarak düzenlenen bilgilendirici toplantıya VHSD adına Yönetim Kurulu Üyemiz Evrim ZEREN katıldı. 2007-2008 yıllarında ABD’yi kasıp kavuran kedi, köpek ve bebek mamalarındaki melamin kontaminasyonu hakkındaki toplantının sunumunu ABD Gıda ve İlaç Dairesine bağlı faaliyet gösteren su ürünleri araştırma laboratuvarında görev alan ve olayların aydınlatılmasında başrol oynayan Veteriner Hekim Dr. Renate REİMSCHUESSEL yaptı.
Gıda ve İlaç Dairesine (FDA) 2007 yazında böbrek yetmezliğine bağlı ani hayvan ölümleri ile ilgili 20.000’e yakın çağrı aldıklarını bildiren Veteriner Hekim Dr. Renate REİMSCHUESSEL, aynı zamanda sahadan binlerce hayvanın böbrek yetmezliği nedeniyle öldüğünü doğrulayan nekropsi raporlarının geldiğini anlattı.
Yapılan çalışmada hayvan yemi üretiminde kullanılmak üzere Çin’deki 2 adet üreticiden ithal edilen buğday gluteni ve pirinç proteini konsantrelerinin içeriğinde melamin olduğu tespit edildiğini ve milyonlarca paket mamanın güvenlik nedeniyle geri çağrıldığını anlattı.
Bir Gıda Krizinin Başlangıcı
Aslında sunum melamin kontaminasyonu zincirini gözler önüne seren son derece çarpıcı bir slayt ile açıldı.
İlk Bulgular ve Geri Çağırma Süreci
Çin’deki iki üreticiden temin edilen hammaddelerin sadece kedi köpek mamalarında değil, tavuk, balık ve domuz yemi üretiminde de kullanıldığından kontaminasyon riski gitgide de giderek arttığını ifade etti.
Toksikologlara göre tek başına toksisitesi yüksek olmayan melaminin kedilerde böbrek yetmezliğine sebep olması açıklanamadığı için olayların araştırılması amacıyla FDA, Dr.Renate Reimschuessel’in de dahil olduğu bir ekip görevlendirildi. Dr. Reimschuessel o yıllarda Gıda ve İlaç Dairesine bağlı veteriner hekim olarak su ürünleri laboratuvarında araştırmacı olarak görev yapıyormuş. Laboratuvarda balıklarda hastalık modelleri oluşturuyor, kalıntı analizi yapıyor, su ürünleri için ilaç geliştirme ve antimikrobiyel direnç üzerine çalışıyormuş.
Kontaminasyon Zincirinin İzlenmesi
Literatür araştırmasında melaminin sıçanlarda ve farelerde idrar kesesinde melamin-ürik asit taşı oluşumuna sebep olabileceği ve böbreklerde büyük kristal yapısının kolaylıkla görülebileceği bilgisine ulaşıldığını anlattıktan sonra literatürde böbrek yetmezliği oluşturduğuna dair herhangi bir bilgi bulunmadığını bildirdi.
Ayrıca, ekip sahadan gelen numuneleri incelediğinde kristallerin bilinen kristal yapısına benzemediğini ve böbrek yetmezliği oluşturacak miktarda kristal tespit edemediklerini bildirdiler. Kristaller yapısal olarak insanlarda gut hastalığında görülen sferülitlere daha fazla benzerlik gösteriyordu.
Çalışmalar sırasında numunelerin işlenmesinde rutin olarak kullanılan formalinin kristalleri çözündürdüğü için yeterli miktarda kristal saptanamadığını anlaşıldı ve fiksatif olarak formalin kullanılmamış.
Araştırmanın Dönüm Noktası: Kristal Oluşum Mekanizmasının Aydınlatılması
Dr.Renate çalışmaya başlamadan önce bir hipotez kurarak, siyanürik asit kedi köpek mamalarında bulunan ve tek başına toksik olmayan bir maddeyken acaba melaminle birlikte tüketildiğinde kristal oluşumuna neden olur mu? sorusunun cevabını aramış.
Hipotezini denemek için araştırmacı olarak görev yaptığı veteriner su ürünleri laboratuvarında çalışmaya başlamış. Ön araştırma ile kullanacağı dozu tespit ettikten sonra melamin, siyanürik asit ve melamin-siyanürik asit kombinasyonu gruplarını oluşturmuş.
Sonuçlar hipotezini doğrulayınca melaminin siyanürik asit varlığında Kristal oluşturduğu doğrulanmış olduğunu anlattı.
Krizin İnsan Sağlığına Yansıması
Hayvanlardaki mekanizmanın çözülmesinden çok kısa süre sonra Çin’de bebek mamalarında melamin kontaminasyonuna bağlı olarak 300.000 bebekte idrar yolu tıkanıklığı-böbrek taşı vakası ve 6 adet bebek ölümü bildirimi kayda geçtiğini bildirdi.
Melamin bulunduran çiftçiler, üreticiler ve/ya distribitörler tutuklanmışlar.
Toz formundaki bazı yeni doğan mamalarında çok yüksek oranda tespit edilmesine rağmen doğrudan katıldığına dair kanıt bulunamamış.
Melamin Protein Analizlerini Nasıl Yanılttı?
FDA, içinde Dr.Renate Reimschuessel’in de bulunduğu bir grupla araştırma yapmak üzere Çin’e giderek, olayların çözülmesine yardımcı olmak için Çin’deki araştırmacılara bilgi ve deneyimlerini aktarmışlar.
Melaminin moleküler yapısında çok sayıda azot grubu bulunduğu, gıdalarda protein tayini amacıyla kullanılan Kjendahl gibi yöntemler protein miktarını doğrudan ölçmeyip gıdadaki azot içeriğini ölçtüğünü, melamin katılan gıdadaki azot miktarı yüksek çıktığı için protein tayini yanıltılmış olduğunu anlattı.
2007-2008 yıllarındaki melamin kontaminasyonları gıda güvenliğinin tüm canlılar için ortak bir sorun olduğunu ve sınır tanımadığını göstermiş ve Dr.Renate Reimschuessel’e melamin krizinin çözülmesindeki kilit rolü nedeniyle üstün hizmet ödülü verildiğini bildirerek sunumunu sonlandırmıştır.
