Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Tek Sağlık yaklaşımının geleceğine ilişkin önemli bir değerlendirme yayımlayarak, insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını etkileyen risklerin artık tek bir sektörün bakış açısıyla yönetilemeyeceğini vurgulamıştır.
FAO tarafından yayımlanan “A Shift to Multisectoral Risk Assessment” başlıklı açıklamada, zoonotik hastalıklar, antimikrobiyal direnç, gıda güvenliği tehditleri, bitki hastalıkları, çevresel bozulma ve iklim değişikliğinin etkileri gibi karmaşık sorunların birbirleriyle bağlantılı olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle risklerin yalnızca insan sağlığı, hayvan sağlığı veya çevre sağlığı perspektifinden ayrı ayrı değerlendirilmesi yerine, tüm sektörlerin birlikte yer aldığı çok sektörlü risk değerlendirme modellerinin geliştirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Tek Sağlık yaklaşımı; insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceği anlayışına dayanmaktadır. Son yıllarda ortaya çıkan küresel salgınlar, gıda kaynaklı hastalıklar, antimikrobiyal direnç sorunu ve iklim değişikliğinin etkileri, sağlık tehditlerinin çoğunun birden fazla sektörü aynı anda etkilediğini göstermiştir. Bu nedenle risklerin erken dönemde belirlenmesi, ortak veri paylaşımı yapılması ve farklı disiplinlerin birlikte karar alma süreçlerine katılması giderek daha büyük önem kazanmaktadır.
FAO’nun değerlendirmesi, Tek Sağlık yaklaşımının yalnızca krizlere müdahale eden bir model olmadığını, aynı zamanda risklerin ortaya çıkmasını önlemeyi amaçlayan önleyici bir yönetim anlayışı olduğunu da ortaya koymaktadır. Çok sektörlü risk değerlendirmesi; insan sağlığı, veteriner hekimlik, bitki sağlığı, çevre bilimleri, gıda güvenliği ve ilgili diğer alanlarda üretilen bilgilerin bir araya getirilerek ortak analiz yapılmasını ve karar süreçlerinin bu bütüncül bakış açısıyla yürütülmesini öngörmektedir.
Türkiye açısından değerlendirildiğinde bu yaklaşım; zoonotik hastalıkların kontrolü, antimikrobiyal dirençle mücadele, gıda güvenliğinin sağlanması, hayvan hastalıklarının önlenmesi, bitki sağlığının korunması ve iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerinin yönetilmesi bakımından önemli fırsatlar sunmaktadır. Özellikle veteriner hekimler, tabipler, çevre uzmanları, bitki sağlığı uzmanları ve diğer ilgili disiplinler arasında kurumsal iş birliğinin güçlendirilmesi, Tek Sağlık uygulamalarının başarısı açısından kritik öneme sahiptir.
Veteriner Halk Sağlığı Derneği olarak, insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını birlikte ele alan Tek Sağlık yaklaşımının güçlendirilmesini; risklerin önceden belirlenmesi, bilimsel verilere dayalı karar alma süreçlerinin geliştirilmesi ve kurumlar arası iş birliğinin artırılması açısından son derece önemli görüyoruz.
FAO’nun değerlendirmesi, geleceğin sağlık tehditleriyle mücadelede disiplinler arası iş birliği ve çok sektörlü risk yönetiminin artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır.